Kıyılar üzerinde oluşan değişikliklerin özellikle de zaman
içerisinde gerçekleşen taşınım olaylarının, alansal
ölçümlerle belirlenmesi veya fiziksel modellerle incelenmesi hem zor hem de
pahalı çalışmalar gerektirmektedir. Her geçen gün gelişen ve kapasitesi artan
bilgisayarlar ile kıyılardaki sediment hareketlerinin sayısal benzeşim
modelleri kullanılarak modellenmesi ve bu sayede kıyı alanında uzun dönemler
içerisinde meydana gelen değişimlerin (oyulma, yığılma) başarılı bir şekilde
benzeştirilmesi sağlanabilmektedir. Normal dalga koşullarında, kıyı boyu
sediment taşınımı, sedimentin kıyıya paralel kıyı boyu akıntılarıyla taşınması
hareketidir. Sediment benzer şekilde kıyıya dik yönde de taşınır ve kıyı tabanının denge profilini
belirler. Büyük dalgalar ve fırtına kabarmaları ile artan su düzeyi kıyı boyu
ve kıyıya dik yöndeki sediment taşınımını hızlandırır. Doğada her iki taşınım
aynı anda olabildiği halde, genelde basitleştirici yaklaşımlar ile mühendislik
uygulamalarında, kıyı boyu ve kıyıya dik yöndeki sediment taşınımı ayrı ayrı
modellenmektedir. Kıyı boyu sediment taşınımı modelleri yaklaşık olarak son 50
yıldır kullanılmaya başlanmıştır. Kıyıya dik yöndeki taşınım ise son 20 yıldır
modellenmektedir. Kıyı boyu sediment taşınım modelleri, kıyıya dik yöndeki
taşınım modellerinden daha fazla gelişmiş ve doğrulanmıştır (Thorne ve diğerleri, 2002). En yaygın olarak kullanılan kıyı boyu sediment
taşınımı modellerinden birisi US Army Corps of Engineers tarafından geliştirilen GENESIS (Generalized
Model for Simulating Shoreline Change)
dir (Hanson ve Kraus, 1991).
Diğer kıyı boyu sediment taşınımı modellerinden bazıları Dean ve Dalrymple
(2001) tarafından sunulmuştur.
GENESIS (
Kıyı Çizgisi Değişikliği Benzeşimi için Genelleştirilmiş Sayısal Model ), kıyı
çizgisi boyunca dalga etkenli sediment taşınımının (kıyı boyu sedimenet - kıyı boyu kum taşınımı) ve bunun sonucu olarak kıyı
çizgisindeki uzun süreli değişimin benzeşimi için geliştirilmiş bir programdır.
GENESIS; kıyı çizgisinin, kıyıya
paralel yada dik kıyı yapıları, kıyı dolgusu ve kıyı beslemesi etkisiyle
değişimini benzeştirmektedir. Modellenmek istenen kıyı çizgisi üzerinde mahmuz,
dalga kıran ve kıyı duvarı istenilen şekilde yerleştirilebilmektedir.
Genesis’in Kapasitesi ve Sınırları
GENESIS modeli çeşitli kıyı yapılarının etkileşimindeki bir kıyının
değişen dalga parametreleri etkisiyle değişimini benzeştirmek amacıyla
geliştirilmiştir. GENESIS’in bir çok
uygulamasında, açık deniz dalgakıranı, mahmuz, kıyı şeridinin belli bir
kısmındaki kumların yenilenmesi ve doğal düzensizliklere karşı kıyı çizgisi
değişiminin belirlenmesi istenmektedir. GENESIS ve benzer modeller uzun dönemde
en iyi kıyı çizgisi tepkisini belirlemeyi hedeflerler.

